از همان مادّه ركوب باشد ، به معناى اين كه تاريكى ها را زياد سوار مىشود ، در تاريكى ها مى تازاند ; كسى كه چشمش نمى بيند و راهنما هم ندارد بايد با احتياط حركت كند كه دچار حادثه نشود ، اما اين جاهلى است كه نه تنها با احتياط حركت نمى كند بلكه در تاريكى بدون راهنما تند و باشتاب مى رود ، اگر مسأله اى برايش پيش آمد ، صبر نمى كند تا با تحقيق به آن برسد بلكه به سرعت حكم و قضاوت مىكند . اين جمله و جمله قبلى تقريباً معنايش يكى است . « لَمْ يَعَضَّ عَلَى الْعِلْمِ بِضِرْس قَاطِع » ( با قاطعيت بر علم گاز نگرفته است . ) « عَضّ » به معناى گاز گرفتن است ، و كنايه از اين كه با علم سخن نگفته است و قاطعيت را در جايى كه علم نيست به كار برده است . خداوند در قرآن مى فرمايد : ( يوم يعضّ الظّالم على يديه ) ( 1 ) روزى كه ظالم گاز مى گيرد بر دو دستش ; « ضرس » يعنى دندان ، « قاطع » برنده است . در اين تشبيه دو احتمال داده اند : احتمال اوّل : اگر انسان بخواهد تشخيص دهد كه چوبى تر است يا خشك محكم به آن گاز مى گيرد ، اگر دندان در آن فرو رفت مى فهمد تر است و اگر نرفت مى فهمد خشك است . روى اين احتمال معناى كلام حضرت اين است : كسى كه نتوانسته است حق و باطل را خوب تشخيص بدهد در حقيقت علم را گاز نگرفته است . احتمال دوّم : مراد اين باشد كه انسان غذا را براى اين كه هضم شود خوب مى جود ، و اگر خوب گاز نگيرد و نجود اين غذا مضرّ خواهد بود و براى شخص مفيد واقع نمى شود . روى اين احتمال معناى كلام حضرت اين است كه : مسائل را خوب مورد دقّت و بررسى قرار نداده است ، در حقيقت خوب نجويده و گاز نگرفته و لذا بدون دقّت حكم و قضاوت مىكند .

--> 1 - سوره فرقان ، آيه 27